Φόρουμ Δελφών: Η κρίσιμη σημασία του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου – ertnews.gr

Στη σημασία του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου, τη διαφοροποίηση των πηγών και ροών εφοδιασμού και στη λήψη πρωτοβουλιών που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλειας της Ελλάδας αλλά και της ευρύτερης περιοχής, εστίασε συζήτηση στο πλαίσιο του 11oυ Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών που πραγματοποιείται στους Δελφούς  22- 25 Απριλίου. Το πάνελ που συντόνισε η κυρία Kait Bolongaro, Managing Editor για την Ευρώπη της MLex, Ισπανία με τη συμμετοχή εκπροσώπων της αγοράς και θεσμικών φορέων από την Ελλάδα και το εξωτερικό, επικεντρώθηκε στις ενεργειακές ροές, με έμφαση στις υποδομές, τη διασυνδεσιμότητα και την ενεργειακή ασφάλεια, υπό το πρίσμα των προκλήσεων που διαμορφώνει το σημερινό ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον.

Την ανάγκη να υπάρξει ένας ad hoc μηχανισμός στήριξης από την Ευρωπαϊκή Ένωση για την υλοποίηση πρωτοβουλιών περιφερειακής συνεργασίας για την ενεργειακή ασφάλεια όπως ο Κάθετος Διάδρομος Φυσικού Αερίου υπογράμμισε η κυρία Teodora Georgieva, Αναπληρώτρια Υπουργός Ενέργειας της Βουλγαρίας, σημειώνοντας πως η Βουλγαρία έχει ήδη ξεκινήσει να υλοποιεί τον Κάθετο Διάδρομο με στόχο τη δημιουργία ενός πραγματικά ανταγωνιστικού προϊόντος.

Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες που έχουν ήδη υλοποιηθεί και στις συζητήσεις για τα Routes 1, 2 και 3, αλλά και η υπηρεσία «one-stop shop» δυναμικότητας από την Ελλάδα έως την Ουκρανία, η έγκριση της οποίας αναμένεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθώς πρόκειται για καινοτόμα λύση αναγκαία σε συνθήκες κρίσης. «Πρέπει να λειτουργούμε με τρόπο που να δημιουργεί τη σωστή πλατφόρμα για ανταγωνιστικές διαδρομές εισαγωγής LNG» σημείωσε, προσθέτοντας ότι η Βουλγαρία έχει αποστείλει επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία θα υπογραφεί σύντομα από τους υπουργούς του Κάθετου Διαδρόμου, όπου τίθεται το ζήτημα της στήριξης της προσπάθειας και της δημιουργίας ενός μηχανισμού επιδότησης για τα σημεία συμφόρησης στο φυσικό αέριο. Υπογράμμισε ότι το ενεργειακό μείγμα δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στις ΑΠΕ και ανέφερε ότι η Βουλγαρία συνεχίζει να επενδύει στην πυρηνική ενέργεια και να την αναβαθμίζει, σημείωσε, ενώ το φυσικό αέριο θα παραμείνει σημαντικό για μεγάλο χρονικό διάστημα. Τόνισε, τέλος, ότι οι επιλογές καυσίμων πρέπει να καθορίζονται από την αγορά και όχι από θεσμικές αποφάσεις.

Η Ρουμανία στηρίζει σταθερά πρωτοβουλίες που ενισχύουν την περιφερειακή ενεργειακή ασφάλεια και, σε πλήρη ευθυγράμμιση με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, συνεργάζεται στενά με την Ελλάδα και τη Βουλγαρία, ώστε η φωνή της περιοχής να ακούγεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτό σημείωσε ο κ. Cristian Silviu Bușoi, State Secretary του Υπουργείου Ενέργειας της Ρουμανίας.

Όπως είπε κεντρικός στόχος για τη Ρουμανία είναι η ενίσχυση της διασυνδεσιμότητας στην ηλεκτρική ενέργεια, ώστε η ευρύτερη περιοχή να έχει πρόσβαση σε παραγωγή από τη Βόρεια και Δυτική Ευρώπη. Τόνισε, επίσης, ότι η ενίσχυση των διασυνδέσεων και των εναλλακτικών οδεύσεων καθιστά την περιοχή πιο ανταγωνιστική και ανθεκτική σε παγκόσμιες κρίσεις, ενώ υπογράμμισε ότι η Ευρώπη παραμένει η πιο φιλόδοξη ήπειρος στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, συνέχισε, η ενεργειακή μετάβαση πρέπει πλέον να ισορροπεί τρεις πυλώνες: απανθρακοποίηση, ενεργειακή ασφάλεια και ανταγωνιστικότητα, αλλά η προσέγγιση πρέπει να γίνει πιο ρεαλιστική. Τόνισε ότι το φυσικό αέριο θα συνεχίσει να έχει ρόλο, ενώ η πυρηνική ενέργεια θεωρείται κρίσιμη για την ασφάλεια και τη χαμηλή εκπομπή άνθρακα. Τέλος, ανέφερε ότι από το 2027 θα προστεθούν 8 δισ. κυβικά μέτρα (bcm) φυσικού αερίου από το Neptune Deep, ενισχύοντας τόσο την εσωτερική κατανάλωση όσο και την περιφερειακή αγορά μέσω της Μαύρης Θάλασσας.

Η Ελλάδα βρίσκεται σε ισχυρή θέση στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη, σύμφωνα με τον κ. Γεώργιο Αλεξόπουλο, Αναπληρωτή Διευθύνοντα Σύμβουλο της HELLENiQ ENERGY, χάρη στον σημαντικό διυλιστικό της κόμβο με συνολική δυναμικότητα περίπου 550.000 βαρελιών ημερησίως. Όπως ανέφερε, οι δύο μεγάλοι όμιλοι του κλάδου HELLENiQ ENERGY και Motor Oil καλύπτουν πλήρως την εγχώρια αγορά, ενώ εξάγουν περίπου το 60% της παραγωγής τους, ενισχύοντας την περιφερειακή ενεργειακή επάρκεια. Αναφερόμενος στην ασφάλεια εφοδιασμού σε περιόδους κρίσης, τόνισε πως κρίσιμο παράγοντα αποτελεί η διαφοροποίηση πηγών και διαδρομών ενέργειας. Όπως σημείωσε, η διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και προϊόντων, έχει σημαντικές επιπτώσεις και ήδη παρατηρούνται ελλείψεις σε ορισμένες αγορές, οι οποίες έχουν μέχρι στιγμής μετριαστεί μέσω αποθεμάτων ασφαλείας, πλωτών αποθηκών και φορτίων που βρίσκονται σε μεταφορά. Ωστόσο, όπως επισήμανε, τα διαθέσιμα αποθέματα μειώνονται, περιορίζοντας το χρονικό περιθώριο που υπάρχει πριν εμφανιστούν πιο έντονες πιέσεις στην αγορά.

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, σημείωσε ότι η ενεργειακή εξάρτηση, ακόμα και με τη Νορβηγία να καλύπτει περίπου το ένα τρίτο των εισαγωγών, παραμένει υψηλή, καθώς περίπου το 57% της συνολικής ενέργειας είναι εισαγόμενο, ενώ στο φυσικό αέριο η εξάρτηση φθάνει περίπου το 90%. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, προβάλλει η σημασία της αξιοποίησης εγχώριων ενεργειακών πόρων, όπως τα ερευνητικά προγράμματα υδρογονανθράκων στην Ελλάδα, τα οποία μπορούν να συμβάλουν στη σταδιακή ενίσχυση της ευρωπαϊκής ενεργειακής αυτάρκειας. Τέλος, αναφέρθηκε στον αυξανόμενο ρόλο του LNG, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα ήδη καλύπτει σημαντικό μέρος των αναγκών της μέσω εισαγωγών από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, τόνισε, ότι η ενεργειακή στρατηγική απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και σταθερότητα πολιτικών, με ορίζοντα 15 έως 20 ετών.

Από την πλευρά του ο κ. Κωνσταντίνος Σιφναίος, Αντιπρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Gastrade, εστίασε στον καθοριστικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν νέες υποδομές FSRU για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας στην Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη, υπογραμμίζοντας ταυτόχρονα και την ανάγκη η ΕΕ να επιδείξει πιο άμεσα αντανακλαστικά και ευελιξία προκειμένου να υποστηρίξει πρωτοβουλίες όπως ο Κάθετος Διάδρομος.  Όπως τόνισε, η ενεργειακή ασφάλεια απαιτεί σταθερές επενδύσεις σε υποδομές, διασφαλισμένες πηγές προμήθειας και αξιόπιστες διαδρομές μεταφοράς. Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να στηρίξει ενεργά αυτή την κατεύθυνση, όχι μόνο σε επίπεδο στρατηγικών δηλώσεων, αλλά με πρακτικά εργαλεία χρηματοδότησης, ρυθμιστικής ευελιξίας και επιτάχυνσης έργων. Έκρινε αναγκαία την πλήρη αξιοποίηση της Ελλάδας ως βασικής πύλης εισόδου φυσικού αερίου προς την ευρύτερη περιοχή, μέσω των υφιστάμενων υποδομών επαναεριοποίησης στη Ρεβυθούσα και την Αλεξανδρούπολη, καθώς και της διασύνδεσης IGB, η οποία αποτελεί κρίσιμο άξονα τροφοδοσίας προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη.

Σε αυτό το πλαίσιο, αναφέρθηκε και στην πρόταση για ανάπτυξη νέας υποδομής FSRU στη Θράκη, προκειμένου να αυξηθεί η εξαγωγική ικανότητα της χώρας προς τον Κάθετο Διάδρομο επισημαίνοντας την ανάγκη να αναπτυχθεί και ο βορειοδυτικός άξονας, ο οποίος θα περιλαμβάνει τη Σερβία, την Ουγγαρία και τη Σλοβακία. Οι αγορές αυτές, όπως υπογράμμισε, αναμένεται να επηρεαστούν ιδιαίτερα από τη σταδιακή απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο και συνεπώς απαιτούν εναλλακτικές και αξιόπιστες πηγές τροφοδοσίας. Σε αυτό το πλαίσιο, σημείωσε ότι είναι απαραίτητο να δημιουργηθούν ισοδύναμα ανταγωνιστικά προϊόντα μεταφοράς και ενέργειας, ώστε ο Κάθετος Διάδρομος να λειτουργήσει όχι μόνο ως διαδρομή ενεργειακής ασφάλειας, αλλά και ως πραγματική εμπορική ευκαιρία. Υπογράμμισε, επίσης, ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να επιδείξει μεγαλύτερη ευελιξία ως προς το ρυθμιστικό πλαίσιο και να επιτρέψει τη δημιουργία πιο ανταγωνιστικών και λειτουργικών εμπορικών εργαλείων.

Η κυρία Maria Sferruzza, CEO του ΔΕΣΦΑ, ανέφερε ότι αν και έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στην ενίσχυση των ενεργειακών υποδομών, ούτε η Ευρώπη, ούτε και η Ελλάδα βρίσκονται ακόμα σε πλήρη ετοιμότητα για την αντιμετώπιση κάθε πιθανής ενεργειακής κρίσης. Όπως σημείωσε, η εμπειρία έδειξε ότι η Ευρώπη αντιδρά αποτελεσματικά σε άμεσες πιέσεις, όμως η ανάπτυξη νέων υποδομών και η αναδιάρθρωση των ενεργειακών διαδρομών απαιτούν χρόνο και δεν μπορούν να υλοποιηθούν άμεσα. Για τον λόγο αυτό, έθεσε την ανάγκη μιας πιο ολιστικής προσέγγισης, με στόχο την ενίσχυση της συνολικής ευελιξίας του συστήματος και όχι την αποσπασματική αντιμετώπιση μεμονωμένων κρίσεων.

Παράλληλα, έκανε αναφορά στο γεγονός ότι η Ευρώπη βρίσκεται σήμερα κάτω από τον μέσο όρο αποθεμάτων φυσικού αερίου, κάτι που δημιουργεί αβεβαιότητα για τους επόμενους μήνες, ιδιαίτερα σε συνθήκες υψηλών τιμών και γεωπολιτικής αστάθειας.  Κλείνοντας, επισήμανε ότι η ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος θα εξαρτηθεί από τον καλύτερο συντονισμό των κρατών – μελών και τη συνεχή ενίσχυση των υποδομών, με στόχο ένα πιο ευέλικτο και ασφαλές πλαίσιο απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις.

Στη σημασία του Κάθετου Διαδρόμου αναφέρθηκε ο κ. Vladimir Malinov, Εκτελεστικός Διευθυντής της Bulgartransgaz EAD, υπογραμμίζοντας πως η  Βουλγαρία παραμένει πλήρως δεσμευμένη στην υλοποίησή του, με στόχο να καταστεί λειτουργικός έως το τέλος του έτους. Όπως σημείωσε, βρίσκονται σε εξέλιξη έργα ενίσχυσης και αναβάθμισης της υφιστάμενης υποδομής, με πρόσθετους αγωγούς που θα αυξήσουν τη δυναμικότητα και τη διασυνδεσιμότητα μεταξύ Ελλάδας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας.  Ωστόσο, επισήμανε ότι απαιτούνται πρόσθετες στρατηγικές αποφάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο και κάλεσε για τη λήψη απόφασης έως το τέλος του έτους σχετικά με την ανάπτυξη νέου FSRU στην Ελλάδα, προκειμένου να καλυφθεί η αυξανόμενη ζήτηση στην περιοχή και να ενισχυθεί η ενεργειακή ασφάλεια, ιδιαίτερα ενόψει της πλήρους απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Στο πλαίσιο αυτό χαρακτήρισε το LNG – ιδίως από τις ΗΠΑ – ως αξιόπιστη πηγή ενέργειας, ωστόσο τόνισε την ανάγκη για πιο μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις από τους προμηθευτές και για βαθύτερη περιφερειακή συνεργασία. Όπως ανέφερε, οι αγορές της περιοχής είναι μικρής κλίμακας και μπορούν να επωφεληθούν σημαντικά από μια κοινή στρατηγική προσέγγιση, που θα επιτρέψει οικονομίες κλίμακας και καλύτερους όρους προμήθειας.